Jak wybrać farbę elewacyjną? Porównanie rodzajów i parametrów

  

  Wybór farby zewnętrznej decyduje o trwałości elewacji i ochronie ścian przed wilgocią. Dobór produktu zależy od rodzaju tynku, lokalizacji budynku oraz oczekiwanej odporności na zabrudzenia.

Kluczowe parametry techniczne

Przy zakupie należy zwrócić uwagę na dwa główne wskaźniki:

1. Nasiąkliwość powierzchniowa (W): Określa, jak bardzo farba chłonie wodę. Im niższy parametr, tym lepsza ochrona muru przed deszczem i mrozem. Według normy PN-EN 1062-1, klasa W3 oznacza niską nasiąkliwość (poniżej $0,1 \text{ kg}/(m^2 \cdot h^{0,5})$), co jest kluczowe dla trwałej ochrony elewacji
2. Paroprzepuszczalność (S_d): Określa opór dyfuzyjny. Im niższa wartość S_d, tym łatwiej para wodna ucieka z wnętrza ścian na zewnątrz. Za produkt paroprzepuszczalny uznaje się ten o S_d < 0,14 m.

Rodzaje farb elewacyjnych

1. Farby akrylowe

To najpopularniejszy wybór. Ich spoiwem są żywice akrylowe.

• Zalety: Wysoka odporność na uszkodzenia mechaniczne i elastyczność. Szeroka paleta kolorów. Niska nasiąkliwość.

• Wady: Niska paroprzepuszczalność. Nie nadają się na tynki mineralne (wapienne) oraz na wełnę mineralną.

• Zastosowanie: Stare elewacje betonowe, tynki cementowo-wapienne, systemy ociepleń na styropianie.

2. Farby silikatowe (krzemianowe)

Wchodzą w reakcję chemiczną z podłożem, co tworzy trwałe wiązanie (tzw. krzemianowanie).

• Zalety: Bardzo wysoka paroprzepuszczalność. Odporność na rozwój alg, grzybów i mchów dzięki odczynowi zasadowemu (pH ok. 11).

• Wady: Trudna aplikacja (wymagają doświadczenia). Ograniczona paleta barw. Ze względu na wysokie pH (ok. 11), farby te wymagają szczególnej ostrożności: stosowania okularów ochronnych oraz zabezpieczenia powierzchni szklanych i metalowych, które mogą zostać nieodwracalnie uszkodzone.

• Zastosowanie: Tynki mineralne, renowacja zabytków, ocieplenia na wełnie mineralnej.

3. Farby silikonowe

Łączą cechy farb akrylowych i silikatowych.

• Zalety: Efekt samoczyszczenia – woda deszczowa spływa po elewacji, zabierając kurz (hydrofobowość). Za ten efekt odpowiada niska energia powierzchniowa powłoki. Dzięki niej cząsteczki brudu nie wiążą się z podłożem, co sprawia, że elewacja zachowuje estetykę przez wiele lat bez konieczności mycia ciśnieniowego. Dobra paroprzepuszczalność. Wysoka odporność na promieniowanie UV.

• Wady: Wyższa cena w porównaniu do wersji akrylowych.

• Zastosowanie: Budynki przy ruchliwych drogach, w miastach i blisko lasów.

Kompatybilność chemiczna: Dobór farby do tynku

    Niewłaściwe połączenie farby z tynkiem może skutkować brakiem przyczepności lub łuszczeniem się powłoki. Najważniejszą zasadą jest zachowanie spójności chemicznej spoiw.

Rodzaj tynku	Zalecana farba	Uwagi techniczne
Mineralny / Cementowy	Silikatowa, Silikonowa, Akrylowa	Tynki mineralne wymagają min. 3-4 tygodni sezonowania przed malowaniem akrylem.
Silikatowy	Silikatowa, Silikonowa	Nigdy nie nakładaj farby akrylowej na tynk silikatowy (odparzy się).
Akrylowy	Akrylowa, Silikonowa	Farba silikatowa nie połączy się chemicznie z tynkiem akrylowym.
Silikonowy	Silikonowa	Na tynk silikonowy należy kłaść wyłącznie farbę silikonową.

Kluczowe zasady stosowania:

• Zasada dyfuzji: Farba musi mieć taką samą lub wyższą paroprzepuszczalność niż tynk pod nią. Nigdy na odwrót.

• Przygotowanie podłoża: Każde podłoże musi być zagruntowane preparatem dedykowanym pod konkretny rodzaj farby (np. grunt silikatowy pod farbę silikatową).

• Renowacja: Jeśli malujesz starą elewację, musisz wiedzieć, czym była malowana wcześniej. Farby wodne (akrylowe) nie trzymają się dobrze starych powłok krzemianowych bez specjalnego przygotowania.

    Przed zakupem sprawdź, jaki tynk znajduje się na Twoim domu. Jeśli nie masz pewności, najbezpieczniejszym wyborem jest farba silikonowa, która wykazuje najlepszą przyczepność do większości podłoży, o ile zostaną one odpowiednio oczyszczone i zagruntowane.